Berendrechtonline

Uit noodzaak ontstaan in de tijd waar de minder bedeelden in onze polderdorpen nog moesten gaan bedelen om hun verder bestaan te waarborgen. Om de schooipartij wat meer op een deftiger manier te doen, bedacht men Haaske Knap. Men kwam toen ook op het idee om zelf een soort instrument te maken dat hun bedelgezang moest begeleiden. Het instrument mocht niets kosten, want geld had men niet. Met enkele eenvoudige dingen stak men toch iets in elkaar, erg muzikaal klonk het ding niet maar het produceerde toch genoeg geluid om hen aan te kondigen. Het maken van zo een ding ging als volgt, men nam een oude houten klomp, zaagde er vooraan een kwart van de voetzool uit, wat aan de onderzijde terug werdt vast gemaakt met bijvoorbeeld een stukje leder, schoenzool of dergelijke zodat dit uitgezaagde stukje voetzool kon open scharnieren en terug op zijn oorspronkelijke plaats kwam te zitten, midden de uitgezaagde voetzool bracht men een gaatje in, stak er een koordje door en legde er enkele stevige knopen in zodat het touwtje er niet uit kon getrokken worden, het andere eind van het touwtje bracht men in de klomp naar achter toe waar men het touwtje in de ene hand hield en in de andere hand de klomp, door dit touwtje een beetje te lossen valt de uitgezaagde voetzool open, geeft men dan een ruk aan het koordje, dan klapt de zool weer dicht, wat een dof klapgeluid teweeg brengt, om het ding wat schrikwekkender te maken beklede men de klomp met de pels van een gestroopte haas of een pels van een pas geslacht konijn of schapenvacht zodat het op een bijtend beest leek, en klaar was Haaske.

Een knappende klomp bekleedt met de pels van een haas, allicht ontstond zo ook de naam Haaske Knap. Met een kruiwagen om de allerlei levensmiddelen of andere giften in natura te dragen ging men op pad. Vele jaren later was het ook mijn beurt om deze traditie te volgen, als jongeling was het telkens weer uitkijken naar verlorenmaandag want dan was het weer zakgeld verdienen, ik liet telkens de gulle gever zijn centjes in de open bek van haaske steken en wie bang was had prijs, met een korte ruk aan het koordje liet ik de bek dicht klappen en hapte haaske in de vingers van de bangeriken, geen pijnlijke zaak maar vaak was dit voor de meeste wel even schrikken. Gelukkig voor ons gaf men in onze tijd bijna nog enkel geld en was de kruiwagen al lang overbodig geworden. Toen ik in 1977 als tiener stopte met het Haaske Knappen was de concurrentie niet al te groot meer en het knapgeluid van Haaske was de volgende jaren nadien in de straten nog nauwelijks te horen. Vandaag de dag (in een betere tijd) trachten nog enkelingen deze zeer oude folklore in ere te houden, bij mijn weten zijn er nu nog drie kleine groepjes in onze Antwerpse polderdorpen die op verlorenmaandag, (dit is de eerst volgende maandag na driekoningen) door de straten trekken en het Haaske Knaplied ten gehoor brengen.

De eerste groep krijgt van mij persoonlijk de meeste waardering, het is een gezin uit Berendrecht dat vanaf kort na de middag tot in de late avond door Berendrecht en Zandvliet bijna van huis tot huis gaat. Het trio wil zo getrouw mogelijk het Haasknappen weergeven en vooral deze oude traditie in ere houden, gekleed met jut, hun gezicht wat zwart gemaakt en met zelfs een Haaske die ook werkelijk een baardje heeft, lopen ze als armzalige sukkelaars door de straten. Soms vangt men ook wel eens bot, zoals bij sommige mensen die wel thuis zijn maar hun deur niet willen open doen om toch maar niets te moeten geven, eigenlijk zou zoiets niet mogen gebeuren, een klein beetje respect voor deze traditie mag toch niet teveel gevraagd zijn. Dit zijn teleurstellende momenten voor de knappers die ieder jaar het barre winterweer trotseren en telkens weer voor de zoveelste keer hun liedje ten beste brengen, Gelukkig zijn er ook nog mensen die het haaske knap kennen vanuit hun jeugd en die met alle plezier dan ook graag een duitje in het zakje doen, maar toch zijn er ook die deze traditie niet kennen en bij het openen van hun deur de schrik van hun leven pakken, dit is zeker de bedoeling niet en vaak kan er dan ook eens goed gelachen worden, zo belde we eens ergens aan vertelde deze knappers en toen de vrouw des huize kwam open doen riep ze angstig op haar man, die dacht meteen het ergste en vanuit de wc aangelopen kwam met zijn broek nog op de knieën, dit zijn echt leuke momenten.

De tweede groep komt uit Zandvliet telt vier man en trekken nog met een oude houten kruiwagen en allerlei andere zelf gemaakte instrumenten rond in de straten van Zandvliet en ze zijn soms ook in Berendrecht te zien. Bij deze groep is het vooral de hoofdzaak om de traditie in ere te houden en samen wat plezier te maken. Al jarenlang komen op verlorenmaandag de vier samen, eten gezamenlijk eerst hun buik vol en beginnen dan aan de lange bedeltocht. Onderweg word er flink wat bijgetankt, gelachen en plezier gemaakt. Hoe later op de avond hoe gezelliger het er aan toe gaat en als er al eens een verkeerde noot valt, is dit vaak de schuld van de gulle gever want naar hun eigen zegge worden de meeste geldelijke giften in het eerst volgend café omgeruild tegen volle glazen. Hopelijk komen we deze gezellige bende op verlorenmaandag nog vele jaren tegen en mogen deze vooral ook door iedereen gesteund worden.

De derde groep zijn actieve leden van de voetbalclub KFC Berendrecht sport, deze gaan in enkele groepjes 's avonds langs bij aangesloten leden en sponsors van de club om zo de clubkas wat te spijzen, jammer genoeg lijkt het blijkbaar voor deze groep niet enkel om de traditie te doen. Zo kwam ik zelfs een groepje tegen die niet eens de hoofdrolspeler haaske bij had, dit was toch wel echt aan haaskes baardje getrokken en dit had volgens mij niets meer te maken met haaske knap maar enkel nog met bedelzingen. Het zou zowel voor deze knappers, ook als hun publiek veel mooier en prettiger zijn mochten deze groepjes ook wat meer aandacht schenken aan deze zeer oude traditie zelf en ze niet te laten verwateren tot iets wat op niets meer trekt.

Hopelijk sterft in onze streek ook deze leuke traditie niet uit, zoals het ook al jammer genoeg gebeurt is met de rommelpot en keske in den lanteren. Haaske Knap is nog één van de weinige tradities die we mochten erven van onze voorouders en wat zeker zou moeten voortbestaan voor onze nakomelingen. Mag ik u daarom bij deze vragen, deze zeer oude traditie mee in ere te houden door indien er één van de groepen bij jou komt zingen, toch een centje of een duitje te geven om Haaskes baardje af te doen, zodat zijn baard niet te lang word de grond bereikt, hij erover valt en sterft.

Indien u in de Antwerpse noorderpolder woont en graag op verlorenmaandag een bezoekje wil ontvangen van de haaske knappers en hier een duitje voor over heeft, gelieve mij tijdig te contacteren voor een eventuele regeling met de knappers.

Indien u mij over Haaske knap nog meer kan informeren, is deze info van harte welkom via dit e-mail adres:digironny@hotmail.com